Prof. Dr. İlhan Sütaş
Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Beton yol, gerek malzeme performansı ve gerekse yapım yönteminin güvenilirliği açısından, orta ve yüksek Trafik Hacmı taşıyan, özellikle hız yapılmasına uygun ortam sağlanmış karayollarında en verimli mühendislik hizmeti verecek standartta bir üstyapı türüdür.

Beton yol kaplamaları kıt kaynaklı ülkeler için, uygunluğu açısından çekim gücüne sahiptir. Birim yol boyu başına başlangıç yatırımı diğer tür kaplamalara kıyasla bir miktar daha fazla ise de, kendisini makul sürede amorti edebilmektedir. Nitekim yapılan araştırmalara göre, usulüne uygun inşa edildiği takdirde, bitümlü karışım üstyapılara kıyasla 5~7 kat uzun ömürlü olmaktadır.

Otoyolların hızlı ve yüksek hacımlı trafiği için özellikle iyi bir çözüm yöntemi olduğu, daha ikinci dünya savaşı öncesinde belli olmuştur. 1950~1960 arası yıllarde gelişmiş ülkelerde bu tür üst yapılara yönlenme olmuştur.

Türkiye otoyollarının üstyapılarından başlamak üzere, giderek devlet yollarına da aktarılacak beton yol teknolojisiyle karayolu ulaştırma sistemlerinde hızlı ve güvenlikli trafik ortamı sağlanabileceği iddia edilebilmektedir.

Türkiye’de büyük ölçekte karayolu inşa eden, bakım ve onarım faaliyetlerini sürdüren ve başarılı bir devlet kuruluşu olduğunu bildiğimiz T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü ile eski tarihlerden beri yapılmış olan görüşmelerde, konu ile ilgili çekingenlik sergilendiği, bitümlü karışımların teknolojilerine iyi vakıf olmanın verdiği cesaretin etkisiyle, beton yol kaplamaları konusundaki atılımların “yapamayız-başaramayız” kötümserliğine dönüştüğü anlaşılmaktadır. Bü kötümser havanın ortadan kaldırılabilmesi ve yapımcı otoritenin konuya ısınmasını sağlamak için THBB’nin önderliğini veya koordinatörlüğünü yapacağı bir kurumun, tüm malzeme ve yapım masraflarını “sineye çekerek” bir deney yolu önerisini ilgililere sunması ve bu yolu inşa etmesi, akılcı bir başlangıç noktası olarak gözükmektedir. Bu deney yolunun imalatının gerçekleştirilmesinde ;

1 – Üst Yapının Projelendirilmesi Aşamasında
Beton yol konusunda uzman olan üniversite öğretim üyelerinden yararlanmak mümkün gözükmektedir. Kendilerinin ekonomiye katkı sağlayan, modern, ülkeye yararlı ve teknolojik yenilik olan bu konuda özverili çalışacakları kuşkusuzdur.

2 – Üstyapının İmalatı Aşamasında
a – Yurt dışında günümüze kadar gerçekleştirilmiş beton yolları üreten Alman – Fransız – Belçika - İngiliz yapım firmalarından görüş, ekipman veya teknoloji satın alınabilir. Ancak bu dışa başvurma zorunluluğu sadece sanat yapılarının birleşim yerlerinin projelendirilmesi, derzlerin oluşturulması gibi bazı özel noktaların tasarımından ibaret kalmalıdır.
b – Beton yollar konularında üniversitelerdeki uzman öğretim üyelerinden görüş ve danışmanlık satın alınabilir.
c – Deyim yerinde ise “başını gözünü yara yara” yapıma başlayıp, deneye deneye doğrusu öğrenilebilir, sonunda teknoloji sahibi olunabilir.

Böylelikle bir petrol damıtımı yan ürünü olmakla birlikte, arzulanan reolojik özelliklere kavuşulabilmesi için yatırım yapılması gereken ve sonuçta birim maliyeti diğerinin yanında ihmal edilemeyecek mertebede olan bitümden ve ısıtma enerjisinden tasarruf edilebileceği, yerine bileşenleri tamamen yerli malzemelerden üretilen ve günümüzde AB standartlarını kolaylıkla elde edebilen beton teknolojisinden yararlanmak yerinde olur .

İlgili karar/yapım otoritesinin yukarıda belirtilen çekingenlik ve eski alışkanlıkları sürdürme davranış ve duygularını terketmesi için toplum örgütlerinin inisiyatifi ele alıp, daha etkili ve vurgulayıcı çalışmalar gerçekleştirmeleri gerektiğine inanıyorum(z).

T.C.Bayındırlık ve İskan Bakanlığı-Karayolları Genel Müdürlüğü ile gerçekleştirildiği anlaşılan 9 Nisan 2002 tarihli Örnek Beton Yol Yapımı Protokolü, eskiden beri sürdüregeldiğimiz ve yukarıda özetlenen klasik görüşlerimizin olumlu ve mutlu bir teyidi biçiminde gelişmiştir. Bu yeni atılım için, taraflara şükran duygularımızı sunarız.