Geçtiğimiz ay yurdumuzu etkisi altına alan yoğun kar yağışı sonrası yollarımız bir kez daha köstebek yuvasına döndü. Buzlanmayı önlemek için yollara dökülen binlerce ton tuz ve solüsyon, dış etkilere ve kimyasal maddelere karşı dayanıksız olan asfalt yollarda çukurların oluşmasına neden oldu. Her yıl aynı uyarıları yapmamıza rağmen, ülkemizde beton yol yapılmıyor. Gelişmiş ülkelerin aksine, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Belediyeler niçin asfalt yol yapımında bu kadar ısrar ediyor?

"Beyaz Afet" sonrası İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından, yaklaşık 30 milyon m2'lik alana sahip trafik ve yaya yollarında, % 5 - 10 arası çukur ve bozulma meydana geldiği öğrenildi İBB'nin sorumlu olduğu 6 bin km yoldaki bakım çalışmaları için 25 – 30 milyon YTL harcanacağı tahmin ediliyor. Diğer illerin yolları ve 2004 yılı verilerine göre Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğundaki 63 bin 372 km yol da hesaba katılırsa zararın boyutunun büyüklüğü ortaya çıkacaktır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı verilerine göre, 2003 yılında 60 bin 738 kilometre yolun bakımı için yaklaşık 22 trilyon TL harcanması zararın ne kadar büyük olduğunu göstermektedir. Niçin bu kadar büyük paralar yeni yol yapmakta değil de tekrar tekrar onarım için sarf edilmektedir? Yollarımızın her kış köstebek yuvasına dönmesi, bitmek bilmeyen yol bakım çalışmaları, çok sayıda vatandaşımızı bozuk yollardan kaynaklanan kazalarda kaybetmemiz ve her 5 yılda bir yenisini yapacak kadar tamir masrafı yapmamız göz ardı edilmekte, üstünlükleriyle tüm dünyada ön plana çıkan beton yollar yerine, ısrarla asfalt yol yapımına devam edilmektedir. Amerika'da 100 yılı, Avrupa'da ise 75 yılı aşkın süredir kullanılan beton yollar, Türkiye'de az sayıdaki bazı şehir içi ve köy yolları dışında ne yazık ki bugüne kadar uygulanmamıştır. Beton yol oranı, bazı ülkelerin otoyollarında % 70'dir. Günümüze kadar yapılan araştırmalar, Beton Yolların bir çok açıdan üstünlüğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Beton yolların en başta gelen üstünlükleri uzun hizmet ömrü, dayanıklılığı ve uzun süre bakım gerektirmemesidir.

Beton Yollar, Asfalt Yollara Göre Mevsimsel Hasara Uğramaz
Betonun dayanıklılığının en çok önem kazandığı mevsim kış aylarıdır. Asfalt yolların % 61'i ağır kış koşullarında bozulmaktadır. Aynı koşullarda betonun bozulma oranı en fazla % 5.5'tir.

Beton Yollar Uzun Ömürlüdür
Beton kaplamanın en önemli üstünlüğü uzun hizmet ömrü ve üstün dayanıklılığıdır. Örneğin A.B.D'de eyalet karayolu performansları yıllar içerisinde izlenerek kaydedilen bir araştırmada, beton yolların servis ömürleri en az 20-25 yıl civarında olurken kaliteli asfalt yollarda 6-14 yıl olmaktadır.

Beton Yolun İlk Yapım Maliyeti Asfalttan Düşüktür
Yaptığımız araştırmada ülkemizde beton yol yapım maliyetinin sanılanın aksine asfalta göre daha ucuz olduğu da ortaya çıkmıştır. 2004 yılı verilerine göre, ilk yapım maliyetleri karşılaştırıldığında kaliteli bir asfalt yolun araç yoğunluğuna göre kilometre maliyeti 436 - 622 milyar TL arasında değişmektedir. Yolun beton yol olarak inşa edilmesi halinde ise kilometre maliyetleri 369 - 570 milyar TL arasında değişmektedir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nın kriterlerine göre yapılan bu maliyet hesapları beton yolun asfalt yola göre % 20 - 30 arasında daha ucuz olacağını göstermektedir.

Beton Yolların Taşıma Gücü Yüksektir
Beton yol, üzerine gelen yükleri asfalta göre çok daha geniş bir alana yaydığından çökme olmaz. Zemin kötü olsa dahi asfalta nispeten hasar oluşmaz, araç trafiğini hasarsız taşır.

Beton Yollar Her Mevsimde ve Her Koşulda Yapılabilir
Asfalt uygulaması düşük sıcaklıkta ve yağışlı havalarda yapılamadığından, yapım ve onarım mevsimi kısadır. Beton yol ise asfaltın aksine ıslak zemin de dahil olmak üzere, hemen her iklim koşulunda yapılır. Asfalt kaplamaların belirli bir sıcaklıkta dökülmesi ve silindirle sıkıştırılması gerekmektedir. Beton kaplamalar ise vibratörlerle sıkıştırılmakta olup, ısı kaybı gibi bir sorun söz konusu değildir.

% 100 Yerli Malzeme ile Yapılır
Beton yollar, Türkiye'nin kendi kaynaklarından yapılır. Bugün Türkiye'nin dört bir yanına dağılmış 39 çimento fabrikası ve 568 adet beton tesisi bulunmasına rağmen, asfalt (bitüm) temin edilen yalnızca 5 adet rafineri bulunmaktadır. Kullanılan asfaltın önemli bir kısmı ise ithal edilmektedir.

* Beton Yolda Kullanılan Malzemeler Petrol Türevi Olmadığından Çevre Kirliliğine Yol Açmaz
* Yüzey Sürtünme Katsayısı Asfalta Göre Daha Fazla Olduğundan Beton Yollarda Fren Mesafesi Kısadır
* Esnek Olan Asfalta Ağır Taşıtların Araç Lastikleri Gömüldüğünden (dönmeye karşı asfaltta direnç fazladır) Daha Fazla Yakıt Tüketilir.
* Beton Yollar Açık Renkte Olduğundan Gece Görüşünü Kolaylaştırır

Sonuç olarak; Karayolları Genel Müdürlüğü ve Belediyeler gibi yol yapımından sorumlu kurumlar avantajlarını göz önünde bulundurarak beton yolları ciddi şekilde araştırmalı, öğrenmeli ve değerlendirmelidir. Ülkemiz havaalanlarında beton yol yapım tecrübesine sahip çok sayıda müteahhitlik firması bulunmaktadır. Ayrıca, Birliğimiz, ilgili makamlara beton yol uygulamasını göstermek amacıyla 2004 yılında İstanbul İkitelli Mahmutbey'de ve Beton 2004 Kongresi kapsamında deneme beton yol uygulaması yapmıştır. TÇMB'de 2004 yılında Afyon'da 3 km uzunluğunda bir beton yol yapmıştır. Asfalt ve beton yolu karşılaştırmak amacıyla bu beton yolun paralelinde bir de asfalt yol yapılmıştır. Ancak, asfalt yol çok geçmeden bozulmaya başlamıştır. Ülkemiz uzun yıllardır beton yol yapımına başlayacak altyapıya sahiptir. İlgili makamlar artık çeşitli bahanelerle devam ettirdikleri alternatifsiz yol yapım politikalarını bırakmalı, üstünlükleriyle tüm dünyada uygulanan beton yol yapımına geçmelidir.

Ferruh KARAKULE
Türkiye Hazır Beton Birliği
Genel Sekreter